Ψύλλοι στο Σπίτι: Πρόληψη και Καταπολέμηση

Οι ψύλλοι είναι από τα πιο επίμονα παράσιτα που μπορεί να εγκατασταθούν σε ένα σπίτι. Ο ψύλλος της γάτας (Ctenocephalides felis) και ο ψύλλος του σκύλου (Ctenocephalides canis) είναι τα είδη που συναντάμε σχεδόν αποκλειστικά στα ελληνικά νοικοκυριά, και παρά το όνομά τους τσιμπούν και τον άνθρωπο. Το πρόβλημα σπάνια περιορίζεται στο ζώο. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, αυγά, νύμφες και χρυσαλλίδες απλώνονται σε χαλιά, καναπέδες, σχισμές δαπέδου και κρεβάτια.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε από πού προέρχονται οι ψύλλοι, γιατί εμφανίζονται και σε σπίτια χωρίς κατοικίδιο, πώς ξεχωρίζετε το τσίμπημά τους από ακάρεα στο στρώμα ή κοριούς, τι από όσα δοκιμάζουν τα νοικοκυριά λειτουργεί πραγματικά και πότε χρειάζεται επαγγελματική εφαρμογή.

Από πού προέρχονται οι ψύλλοι στο σπίτι

Η κύρια πηγή είναι τα κατοικίδια. Ένας σκύλος ή μια γάτα που έρχεται σε επαφή με άλλα ζώα στη βόλτα, στο πάρκο, στο κτηνιατρείο ή με αδέσποτα της γειτονιάς φέρνει ενήλικους ψύλλους στο σπίτι. Το θηλυκό αρχίζει να γεννά μέσα σε ένα με δύο εικοσιτετράωρα και τα αυγά δεν μένουν στο τρίχωμα: πέφτουν όπου κινείται το ζώο, δηλαδή στο κρεβατάκι του, στον καναπέ, στα χαλιά και στο κρεβάτι σας.

Δεύτερη πηγή είναι τα αδέσποτα και τα άγρια ζώα γύρω από το σπίτι. Γάτες που κοιμούνται σε αυλές, πυλωτές και υπόγεια, σκαντζόχοιροι και τρωκτικά αφήνουν ψύλλους σε σημεία από όπου μπαίνουν με τα παπούτσια ή τα ρούχα. Τρίτη πηγή είναι τα μεταχειρισμένα έπιπλα, χαλιά και στρώματα που φιλοξένησαν ζώα στο παρελθόν.

Ψύλλοι στο σπίτι χωρίς κατοικίδιο

Συμβαίνει συχνότερα από όσο νομίζουν οι περισσότεροι. Η πιο τυπική περίπτωση είναι η μετακόμιση σε σπίτι όπου ζούσε ζώο. Οι χρυσαλλίδες μπορούν να μείνουν σε λήθαργο για μήνες μέσα στα χαλιά και στις σχισμές, και «ξυπνούν» μόλις αισθανθούν δονήσεις, θερμότητα και διοξείδιο του άνθρακα, δηλαδή την παρουσία των νέων ενοίκων. Έτσι ένα διαμέρισμα που έμεινε κλειστό το καλοκαίρι γεμίζει ψύλλους μέσα σε λίγες ημέρες από την επιστροφή.

Άλλες αιτίες είναι φωλιές πουλιών ή τρωκτικών σε στέγη, ταράτσα και φωταγωγό, γάτες της γειτονιάς που κοιμούνται στο μπαλκόνι, καθώς και επισκέπτες που έχουν ζώα. Αν δεν έχετε κατοικίδιο και βλέπετε τσιμπήματα στους αστραγάλους, αξίζει να ελέγξετε τα σημεία αυτά πριν υποθέσετε άλλο παράσιτο.

Πώς αναγνωρίζετε το τσίμπημα ψύλλου

Το τσίμπημα ψύλλου είναι μια μικρή κόκκινη κηλίδα με σκουρότερο κέντρο, που προκαλεί έντονη φαγούρα και εμφανίζεται συνήθως σε ομάδες δύο έως τριών. Η θέση είναι το πιο χρήσιμο στοιχείο: ψύλλοι τσιμπούν σε αστραγάλους, γάμπες και πόδια, γιατί πηδούν από το πάτωμα, ενώ σε όσους κοιμούνται με το ζώο μπορεί να εμφανιστούν και στη μέση ή στα χέρια.

• Ψύλλοι: χαμηλά στο σώμα, ανά πάσα ώρα της ημέρας, φαγούρα άμεση.
• Κοριοί: τα τσιμπήματα κοριών εμφανίζονται σε σειρές σε εκτεθειμένα σημεία κατά τον ύπνο, με σκούρες κηλίδες στο στρώμα.
• Ακάρεα σκόνης: δεν τσιμπούν, προκαλούν αλλεργικά συμπτώματα χωρίς διακριτά σημάδια.

Άλλα σημάδια παρουσίας ψύλλων είναι το επίμονο ξύσιμο του ζώου, μικρά σκούρα έντομα που πηδούν όταν πατάτε στο χαλί και μαύρες κουκκίδες στο τρίχωμα ή στο κρεβατάκι του ζώου, που αν βραχούν αφήνουν κοκκινωπό ίχνος. Πρόκειται για περιττώματα ψύλλων και είναι απόδειξη ενεργής προσβολής.

Πού κρύβονται οι ψύλλοι μέσα στο σπίτι

Τα ενήλικα άτομα που βλέπετε είναι μόνο το 5% του πληθυσμού. Το υπόλοιπο 95% είναι αυγά, νύμφες και χρυσαλλίδες κρυμμένα σε σημεία με σκοτάδι και υφάσματα:

• Χαλιά και μοκέτες, ιδίως στη βάση των ινών και κάτω από έπιπλα
• Το κρεβατάκι και τα παιχνίδια του κατοικιδίου
• Καναπέδες, μαξιλάρες και ταπετσαρίες
• Σχισμές παρκέ, αρμοί πλακιδίων και σοβατεπί
• Κάτω από το κρεβάτι, στις ραφές του στρώματος και στα σεντόνια αν το ζώο κοιμάται εκεί
• Αυλή και κήπος, σε σκιερά και υγρά σημεία όπου ξεκουράζεται το ζώο

Οι νύμφες αποφεύγουν το φως και τρέφονται με τα περιττώματα των ενηλίκων. Γι’ αυτό η καθαριότητα έχει τόσο μεγάλη σημασία: χωρίς τροφή και χωρίς κρυψώνες, ο κύκλος διακόπτεται.

Γιατί οι ψύλλοι επιστρέφουν μετά το σπρέι

Ο κύκλος ζωής του ψύλλου έχει τέσσερα στάδια: αυγό, νύμφη, χρυσαλλίδα, ενήλικο. Τα οικιακά σπρέι σκοτώνουν μόνο τα ενήλικα και ίσως τις νύμφες που έρχονται σε επαφή με το σκεύασμα. Η χρυσαλλίδα όμως είναι κλεισμένη σε ένα κολλώδες κουκούλι που την προστατεύει από τα περισσότερα εντομοκτόνα και μπορεί να μείνει έτσι για εβδομάδες ή μήνες.

Έτσι, μετά τον ψεκασμό το σπίτι φαίνεται καθαρό για μερικές ημέρες και μετά εμφανίζεται νέο κύμα ψύλλων από τις χρυσαλλίδες που εκκολάπτονται. Χωρίς σκεύασμα με υπολειμματική δράση και χωρίς ταυτόχρονη αγωγή στο ζώο, το φαινόμενο επαναλαμβάνεται.

Τι λειτουργεί στο σπίτι και τι όχι

Λειτουργεί:

• Αντιπαρασιτική αγωγή στον σκύλο ή τη γάτα με σκεύασμα που συστήνει ο κτηνίατρος, με τακτική επανάληψη. Χωρίς αυτό, κάθε άλλο μέτρο είναι προσωρινό.
• Ηλεκτρική σκούπα κάθε μέρα για δύο εβδομάδες σε χαλιά, καναπέδες, σχισμές και κάτω από έπιπλα. Οι δονήσεις προκαλούν εκκόλαψη των χρυσαλλίδων και τα νέα άτομα απορροφώνται. Η σακούλα πετιέται αμέσως έξω από το σπίτι.
• Πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων, καλυμμάτων καναπέ και κρεβατιού ζώου στους 60°C.
• Χτένισμα του ζώου με ψιλή χτένα πάνω από λεκάνη με σαπουνόνερο.
• Κούρεμα του γκαζόν και καθαρισμός σκιερών σημείων στην αυλή.

Δεν λειτουργεί ή λειτουργεί ελάχιστα:

• Το ξύδι απωθεί προσωρινά τα ενήλικα λόγω οσμής, δεν σκοτώνει αυγά ούτε χρυσαλλίδες.
• Το αλάτι, η μαγειρική σόδα και τα αιθέρια έλαια δεν επηρεάζουν ουσιαστικά τον πληθυσμό και ορισμένα έλαια είναι τοξικά για τις γάτες.
• Τα οικιακά σπρέι χωρίς υπολειμματική δράση σκοτώνουν όσα άτομα ψεκάσετε και τίποτα περισσότερο.
• Η αγωγή στο ζώο χωρίς καθαρισμό του σπιτιού, γιατί το ζώο ξαναμολύνεται από τα χαλιά.

Επαγγελματική απεντόμωση ψύλλων

Η επαγγελματική εφαρμογή στοχεύει σε όλα τα στάδια ταυτόχρονα. Ο τεχνικός εντοπίζει τα σημεία όπου συγκεντρώνονται αυγά και νύμφες και εφαρμόζει ελεγχόμενο υπολειμματικό ψεκασμό σε δάπεδα, σοβατεπί, κάτω από έπιπλα και σε υφάσματα, με σκευάσματα εγκεκριμένα από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η υπολειμματική δράση συνεχίζει να σκοτώνει τα άτομα που εκκολάπτονται τις επόμενες εβδομάδες, κάτι που τα οικιακά προϊόντα δεν κάνουν.

Για σπίτια με μωρά, για κρεβάτια και για καναπέδες υπάρχει η θερμική απεντόμωση με ξηρό ατμό. Ο υπέρθερμος ξηρός ατμός σκοτώνει ενήλικα, νύμφες, χρυσαλλίδες και αυγά μέσα σε χαλιά, στρώματα και ραφές χωρίς κανένα χημικό, και οι επιφάνειες στεγνώνουν σχεδόν αμέσως. Οι δύο μέθοδοι συχνά συνδυάζονται: ατμός στα υφάσματα, υπολειμματικός ψεκασμός σε δάπεδα και αυλή.

Η εφαρμογή διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις συνιστάται απομάκρυνση από τον χώρο για λίγες ώρες και ενημερώνεστε πριν την εφαρμογή. Τα σκευάσματα είναι ασφαλή για παιδιά και κατοικίδια όταν τηρούνται οι οδηγίες, και μετά την ολοκλήρωση εκδίδεται πιστοποιητικό απεντόμωσης που αναγράφει τι χρησιμοποιήθηκε.

Πότε να καλέσετε επαγγελματία

• Όταν τα τσιμπήματα συνεχίζονται δύο εβδομάδες μετά την αγωγή στο ζώο και τον καθαρισμό.
• Όταν βλέπετε ψύλλους να πηδούν από τα χαλιά ή τον καναπέ.
• Όταν μετακομίσατε σε σπίτι που φιλοξενούσε ζώα και εμφανίστηκαν ψύλλοι.
• Όταν υπάρχουν μωρά, αλλεργικά άτομα ή γάτες, για τις οποίες πολλά οικιακά σκευάσματα είναι τοξικά.
• Όταν το πρόβλημα αφορά Airbnb, ξενοδοχείο ή πολυκατοικία με κοινόχρηστους χώρους.

Η επιτόπια εκτίμηση κόστους είναι δωρεάν και το κόστος εξαρτάται από το μέγεθος του χώρου και την έκταση της προσβολής. Το καλοκαίρι, με τη θερμότητα και την υγρασία, ο κύκλος του ψύλλου ολοκληρώνεται πολύ πιο γρήγορα, γι’ αυτό η πρόληψη εντόμων το καλοκαίρι με τακτική αγωγή στο ζώο και καθαριότητα γλιτώνει τα περισσότερα νοικοκυριά από την ανάγκη εφαρμογής.

Διαβάστε επίσης σε τι θερμοκρασία πεθαίνουν οι ψύλλοι και τι κάνει το πλύσιμο και ο ατμός.

Διαβάστε επίσης

Μύγες σε εξωτερικό χώρο: απωθητικά και φάρμακα, τι δουλεύειΚουνούπια σε αυλή και μπαλκόνι: εντομοκτόνα, ταμπλέτες, συσκευέςΚοριοί στο στρώμα: πώς τους εντοπίζετε και τι κάνετε