Ακάρεα: Αλλεργίες, Άσθμα και Υγιεινή Κρεβατοκάμαρας
Με μια ματιά
- Τα ακάρεα σκόνης δεν φαίνονται με γυμνό μάτι και ζουν κυρίως σε στρώματα, μαξιλάρια και χαλιά.
- Δεν τσιμπούν. Η αλλεργία προκαλείται από τα απόβλητά τους, με συμπτώματα εντονότερα το πρωί.
- Πλύσιμο στους 60°C, υγρασία κάτω από 50% και αντιακαρικά καλύμματα μειώνουν τον πληθυσμό.
- Τα οικιακά σπρέι δεν φτάνουν στο εσωτερικό του στρώματος όπου βρίσκεται ο πληθυσμός και τα αυγά.
- Ο ξηρός ατμός σκοτώνει ακάρεα και αυγά σε βάθος χωρίς χημικά και είναι κατάλληλος για κρεβατοκάμαρες.
Ξυπνάτε με βουλωμένη μύτη, φτέρνισμα και φαγούρα στα μάτια, ενώ μέσα στη μέρα τα συμπτώματα υποχωρούν; Η πιο συνηθισμένη εξήγηση δεν είναι κάποιο κρυολόγημα, αλλά τα ακάρεα σκόνης που ζουν μέσα στο στρώμα και τα μαξιλάρια σας. Πρόκειται για μικροσκοπικά αραχνίδια που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι, δεν τσιμπούν και δεν μεταδίδουν ασθένειες, αλλά τα απόβλητά τους είναι από τα ισχυρότερα αλλεργιογόνα εσωτερικού χώρου και συνδέονται άμεσα με αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα και έκζεμα.
Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε τι ακριβώς είναι τα ακάρεα, ποια συμπτώματα προκαλούν, πού κρύβονται, πώς επιβεβαιώνεται η παρουσία τους, τι από όσα δοκιμάζουν τα νοικοκυριά λειτουργεί πραγματικά και τι όχι, και πότε αξίζει η θερμική απεντόμωση με ξηρό ατμό από επαγγελματία.
Τι είναι τα ακάρεα και γιατί δεν τα βλέπετε
Τα ακάρεα σκόνης (Dermatophagoides pteronyssinus και Dermatophagoides farinae) έχουν μήκος μερικών εκατοστών του χιλιοστού. Τρέφονται με τα νεκρά κύτταρα επιδερμίδας που αποβάλλουμε καθημερινά, κυρίως όσο κοιμόμαστε, και απορροφούν υγρασία απευθείας από τον αέρα. Ένα στρώμα τους προσφέρει ό,τι χρειάζονται: τροφή, ζέστη από το σώμα μας, σκοτάδι και υγρασία από την αναπνοή και τον ιδρώτα.
Επειδή είναι αόρατα, οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται το πρόβλημα μόνο από τα συμπτώματα. Αν βλέπετε μικρά έντομα να κινούνται πάνω στα σεντόνια, δεν πρόκειται για ακάρεα σκόνης. Στα ελληνικά σπίτια συναντάμε επίσης ακάρεα αποθηκών σε αλεύρι και ξηρά τρόφιμα, ακάρεα πτηνών που κατεβαίνουν από φωλιές σε στέγες και κλιματιστικά, και το ακάρι της ψώρας που παρασιτεί στο δέρμα και απαιτεί ιατρική αντιμετώπιση. Τα δύο τελευταία τσιμπούν, τα ακάρεα σκόνης όχι.
Ακάρεα στο στρώμα: τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε
Η αλλεργία στα ακάρεα έχει χαρακτηριστικό μοτίβο. Τα συμπτώματα είναι εντονότερα το πρωί, αμέσως μετά το ξύπνημα, και τους μήνες που τα παράθυρα μένουν κλειστά. Υποχωρούν όταν λείπετε από το σπίτι για μερικές ημέρες και επανέρχονται με την επιστροφή.
- Επίμονο φτέρνισμα, συχνά σε σειρές, μόλις σηκωθείτε από το κρεβάτι
- Βουλωμένη ή τρέχουσα μύτη χωρίς πυρετό
- Κνησμός και κοκκίνισμα στα μάτια
- Ξηρός βήχας, σφύριγμα στην αναπνοή ή επιδείνωση άσθματος τη νύχτα
- Επιδείνωση ατοπικής δερματίτιδας ή εκζέματος, ιδίως σε παιδιά
Όταν τα παραπάνω συνυπάρχουν με παλιό στρώμα, χαλιά στην κρεβατοκάμαρα ή υγρό διαμέρισμα, τα ακάρεα είναι η πιθανότερη αιτία.
Τσιμπούν τα ακάρεα; Πώς να ξεχωρίσετε την αιτία
Πολλοί αναζητούν «τσίμπημα από ακάρεα» επειδή ξυπνούν με κόκκινα σημάδια. Τα ακάρεα σκόνης όμως δεν έρχονται σε επαφή με το δέρμα. Ο κνησμός που προκαλούν είναι αλλεργικός και διάχυτος, χωρίς μεμονωμένα εξογκώματα. Αν βλέπετε διακριτά σημάδια, οι πιθανές αιτίες είναι διαφορετικές:
- Κοριοί: τα τσιμπήματα από κοριούς εμφανίζονται σε σειρές ή ομάδες, σε εκτεθειμένα σημεία, και συνοδεύονται από μικρές σκούρες κηλίδες στο στρώμα.
- Ψύλλοι: τα τσιμπήματα από ψύλλους εντοπίζονται κυρίως σε πόδια και αστραγάλους και σχετίζονται συνήθως με κατοικίδια.
- Ακάρεα πτηνών: εμφανίζονται ξαφνικά, συχνά μετά την εγκατάλειψη μιας φωλιάς πουλιών κοντά σε παράθυρο ή κλιματιστικό.
Η σωστή ταυτοποίηση καθορίζει και την αντιμετώπιση, γιατί κάθε περίπτωση απαιτεί διαφορετική μέθοδο.
Πού κρύβονται τα ακάρεα μέσα στο σπίτι
Το κρεβάτι είναι το επίκεντρο. Το στρώμα, το μαξιλάρι, το πάπλωμα και η βάση με ύφασμα συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο πληθυσμό, επειδή εκεί περνάμε το ένα τρίτο της ημέρας. Ακολουθούν τα χαλιά και οι μοκέτες, οι υφασμάτινοι καναπές, οι βαριές κουρτίνες, τα λούτρινα παιχνίδια και οι ταπετσαρίες αυτοκινήτου.
Η υγρασία παίζει καθοριστικό ρόλο. Σε σχετική υγρασία πάνω από 50% τα ακάρεα πολλαπλασιάζονται γρήγορα, ενώ σε ξηρό αέρα αφυδατώνονται. Γι’ αυτό τα προβλήματα είναι εντονότερα σε ισόγεια, σε διαμερίσματα με κακό αερισμό και σε κρεβατοκάμαρες όπου το πλυντήριο ή το στέγνωμα ρούχων γίνεται μέσα στον χώρο. Οι ζεστοί και υγροί μήνες της άνοιξης και του φθινοπώρου ευνοούν την αναπαραγωγή, ενώ τον χειμώνα με κλειστά παράθυρα η συγκέντρωση αλλεργιογόνου στον αέρα ανεβαίνει.
Πώς επιβεβαιώνεται η παρουσία ακαρέων
Επειδή δεν μπορείτε να τα δείτε, η επιβεβαίωση γίνεται με δύο τρόπους. Ο αλλεργιολόγος κάνει δερματικό ή αιματολογικό τεστ που δείχνει αν αντιδράτε στο αλλεργιογόνο των ακαρέων. Υπάρχουν επίσης εμπορικά κιτ που μετρούν την ποσότητα αλλεργιογόνου στη σκόνη που συλλέγετε από το στρώμα με την ηλεκτρική σκούπα. Το τεστ αλλεργίας απαντά στο «αν εγώ αντιδρώ», το κιτ στο «πόσο επιβαρυμένο είναι το κρεβάτι μου». Και τα δύο βοηθούν, αλλά για διάγνωση συμπτωμάτων ο γιατρός είναι απαραίτητος.
Τι λειτουργεί στο σπίτι και τι όχι
Τα ακάρεα δεν εξαλείφονται ποτέ πλήρως, μπορούν όμως να πέσουν σε επίπεδα που δεν προκαλούν συμπτώματα. Η διαφορά ανάμεσα στα μέτρα που έχουν αποτέλεσμα και σε εκείνα που απλώς ακούγονται καλά είναι μεγάλη.
Λειτουργεί:
- Πλύσιμο σεντονιών, μαξιλαροθηκών και παπλωμάτων στους 60°C κάθε μία έως δύο εβδομάδες. Σε χαμηλότερη θερμοκρασία τα ακάρεα επιβιώνουν.
- Αντιακαρικά καλύμματα με σφιχτή ύφανση σε στρώμα και μαξιλάρια, που κλείνουν το αλλεργιογόνο μέσα και σας το κρατούν μακριά.
- Σχετική υγρασία κάτω από 50%, με καθημερινό αερισμό και, όπου χρειάζεται, αφυγραντήρα.
- Ηλεκτρική σκούπα με φίλτρο HEPA στο στρώμα και στα χαλιά, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
- Αφαίρεση χαλιών και βαριών κουρτινών από την κρεβατοκάμαρα αλλεργικού ατόμου.
- Έκθεση στρώματος και μαξιλαριών στον ήλιο, που τα στεγνώνει και μειώνει τον πληθυσμό.
Δεν λειτουργεί ή λειτουργεί ελάχιστα:
- Τα οικιακά σπρέι και τα «φάρμακα για ακάρεα» δρουν μόνο στην επιφάνεια του υφάσματος. Ο πληθυσμός και τα αυγά βρίσκονται μερικά εκατοστά βαθύτερα, μέσα στο γέμισμα.
- Το απλό ξεσκόνισμα και το σκούπισμα χωρίς φίλτρο σηκώνουν το αλλεργιογόνο στον αέρα αντί να το αφαιρούν.
- Το πλύσιμο στους 30 ή 40 βαθμούς καθαρίζει τα υφάσματα αλλά δεν σκοτώνει τα ακάρεα.
- Τα αρωματικά και τα «απωθητικά» για ακάρεα δεν έχουν καμία τεκμηριωμένη επίδραση.
Θερμική απεντόμωση με ξηρό ατμό: η λύση για το στρώμα
Το πρόβλημα με κάθε οικιακή μέθοδο είναι το βάθος. Το στρώμα δεν πλένεται, και ό,τι ζει στο εσωτερικό του παραμένει ανέπαφο. Η θερμική καταπολέμηση με ξηρό ατμό λύνει ακριβώς αυτό. Η συσκευή CIMEX ERADICATOR παράγει υπέρθερμο ξηρό ατμό που διεισδύει στο γέμισμα του στρώματος, στις ραφές, στα μαξιλάρια, στα χαλιά και στους καναπέδες, σκοτώνοντας ακάρεα και αυγά με τη θερμοκρασία και μόνο.
Δεν χρησιμοποιούνται χημικά, άρα δεν μένουν υπολείμματα στο σημείο όπου κοιμάστε. Επειδή ο ατμός είναι ξηρός, τα υφάσματα δεν μουσκεύουν και ο χώρος χρησιμοποιείται κανονικά αμέσως μετά. Η εφαρμογή διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ώρες ανάλογα με τον αριθμό των δωματίων και μετά την ολοκλήρωση εκδίδεται πιστοποιητικό. Η μέθοδος είναι κατάλληλη για κρεβατοκάμαρες παιδιών, για άτομα με άσθμα και για ξενοδοχεία και Airbnb όπου τα στρώματα φιλοξενούν διαφορετικούς ανθρώπους κάθε εβδομάδα.
Πότε να καλέσετε επαγγελματία
Τα οικιακά μέτρα αρκούν όταν τα συμπτώματα είναι ήπια και το στρώμα σχετικά καινούργιο. Η επαγγελματική εφαρμογή αξίζει όταν:
- Υπάρχει διαγνωσμένη αλλεργία ή άσθμα σε παιδί ή ενήλικα και τα συμπτώματα επιμένουν παρά την καθαριότητα.
- Το στρώμα ή ο καναπές είναι παλιά και δεν μπορούν να αντικατασταθούν άμεσα.
- Το σπίτι έχει υψηλή υγρασία που δεν διορθώνεται εύκολα.
- Πρόκειται για ξενοδοχείο, ενοικιαζόμενο ή Airbnb με συχνή εναλλαγή επισκεπτών.
- Θέλετε να συνδυάσετε την αντιμετώπιση ακαρέων με έλεγχο για κοριούς, που κρύβονται στα ίδια σημεία.
Ο τεχνικός επιθεωρεί τα στρώματα και τα υφάσματα, ξεχωρίζει αν το πρόβλημα οφείλεται σε ακάρεα ή σε άλλο παράσιτο και προτείνει τη μέθοδο που ταιριάζει στον χώρο. Η επιτόπια εκτίμηση κόστους είναι δωρεάν και το κόστος εξαρτάται από το μέγεθος του χώρου και τον αριθμό των επιφανειών. Τα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται σε κάθε εφαρμογή είναι εγκεκριμένα από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και ασφαλή για παιδιά και κατοικίδια όταν τηρούνται οι οδηγίες, ενώ στην περίπτωση του ξηρού ατμού δεν χρησιμοποιείται κανένα χημικό.
Συχνές ερωτήσεις
Φαίνονται τα ακάρεα με γυμνό μάτι;
Όχι. Τα ακάρεα σκόνης έχουν μέγεθος λίγων εκατοστών του χιλιοστού και δεν διακρίνονται χωρίς μικροσκόπιο. Αν βλέπετε μικρά έντομα που κινούνται πάνω στο στρώμα ή στα σεντόνια, πιθανότατα πρόκειται για κοριούς, ψύλλους ή ακάρεα πτηνών, που είναι μεγαλύτερα και ορατά. Η παρουσία ακαρέων σκόνης γίνεται αντιληπτή μόνο από τα αλλεργικά συμπτώματα που προκαλούν.
Υπάρχει τεστ για ακάρεα;
Ναι, δύο ειδών. Το αλλεργιολογικό τεστ, δερματικό ή αιματολογικό, γίνεται από αλλεργιολόγο και δείχνει αν είστε ευαισθητοποιημένοι στα ακάρεα σκόνης. Υπάρχουν επίσης εμπορικά κιτ που μετρούν το αλλεργιογόνο στη σκόνη του στρώματος. Το πρώτο απαντά αν εσείς αντιδράτε, το δεύτερο πόσο επιβαρυμένο είναι το κρεβάτι σας. Για διάγνωση συμπτωμάτων απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
Τι σχέση έχουν τα ακάρεα με την υγρασία;
Τα ακάρεα δεν πίνουν νερό, απορροφούν υγρασία από τον αέρα. Σε σχετική υγρασία πάνω από 50% πολλαπλασιάζονται γρήγορα, ενώ σε ξηρό περιβάλλον αφυδατώνονται και ο πληθυσμός μειώνεται. Γι' αυτό τα προβλήματα είναι εντονότερα σε υγρά διαμερίσματα, ισόγεια και δωμάτια με κακό αερισμό. Ο τακτικός αερισμός και, όπου χρειάζεται, ένας αφυγραντήρας είναι από τα πιο αποδοτικά μέτρα.
Προκαλούν τσίμπημα τα ακάρεα;
Τα ακάρεα σκόνης δεν τσιμπούν και δεν δαγκώνουν. Τρέφονται με νεκρά κύτταρα επιδερμίδας και δεν έρχονται σε άμεση επαφή με το δέρμα. Αν ξυπνάτε με κόκκινα, φαγουρικά σημάδια, η αιτία είναι συνήθως κοριοί, ψύλλοι ή ακάρεα πτηνών από κάποια φωλιά κοντά στο σπίτι. Ο κνησμός από ακάρεα σκόνης είναι αλλεργικός, χωρίς μεμονωμένα σημάδια τσιμπήματος.
Ποια είναι τα συμπτώματα από ακάρεα στο στρώμα;
Τα τυπικά συμπτώματα είναι φτέρνισμα σε σειρές, βουλωμένη ή τρέχουσα μύτη, φαγούρα στα μάτια, ξηρός βήχας και επιδείνωση άσθματος ή εκζέματος. Το χαρακτηριστικό τους είναι ο χρόνος: εμφανίζονται ή επιδεινώνονται αμέσως μετά το ξύπνημα και υποχωρούν όταν λείπετε από το σπίτι. Αν το μοτίβο αυτό επαναλαμβάνεται, το στρώμα και τα μαξιλάρια είναι η πρώτη πηγή που πρέπει να ελεγχθεί.
Υπάρχει φάρμακο για ακάρεα στο στρώμα;
Υπάρχουν ακαρεοκτόνα σκευάσματα για υφάσματα, αλλά δρουν μόνο επιφανειακά και δεν φτάνουν στο εσωτερικό του στρώματος, όπου ζει ο κύριος πληθυσμός. Μειώνουν προσωρινά τον αριθμό των ακαρέων χωρίς να αφαιρούν το αλλεργιογόνο που έχει ήδη συσσωρευτεί. Η θερμότητα σε βάθος, το πλύσιμο στους 60°C και τα αντιακαρικά καλύμματα έχουν πιο σταθερό αποτέλεσμα από κάθε χημικό σκεύασμα.
Λειτουργεί το σπρέι για ακάρεα στο στρώμα;
Περιορισμένα. Το σπρέι σκοτώνει τα ακάρεα που βρίσκονται στην επιφάνεια του υφάσματος, όχι εκείνα που ζουν μερικά εκατοστά βαθύτερα στο γέμισμα. Επιπλέον, το στρώμα παραμένει υγρό για ώρες, κάτι που ευνοεί τα ακάρεα που επιβίωσαν. Αν χρησιμοποιηθεί, να γίνεται σε συνδυασμό με ηλεκτρική σκούπα, κάλυμμα και έλεγχο υγρασίας, ποτέ ως μοναδικό μέτρο.
Διαβάστε επίσης
Αντιμετωπίζετε πρόβλημα με έντομα;
Η Pest Professionals είναι εδώ για την άμεση εξάλειψη παρασίτων.